درد پاشنه‌ی پا: درمان، علائم و علت

پاها، اساس سیستم کلی بدن هستند و اگر کف پا یا پاشنه‌ی پای شما درد کند، این درد به تمامی ‌بدن شما منتقل می‌شود. برای درمان درد پاشنه‌ی پا در ابتدا باید پی ببرید که دلیل بروز این درد چیست و لازم است به سایر علائمی‌که با درد پاشنه‌ی پا همراه هستند، توجه کنید. با رسیدگی زود هنگام به مشکل خود می‌توانید از بروز آسیب‌های بیشتر به پای خود جلوگیری کنید. برای درمان درد پاشنه‌ی پا، روش‌های درمانی مختلفی وجود دارد.

درد پاشنه یکی از مشکلات شایعی است که در کلینیک تخصصی پیشگام درمان می‌شود. بیماران مراجعه کننده به این کلینیک معمولا از درد پاشنه‌ی پا که گاها تا کف پا نیز منتشر می‌شود، شکایت دارند. اغلب بیمارانی که به ما مراجعه می‌کنند، تصور می‌کردند درد پاشنه‌ی آن‌ها به خودی خود خوب خواهد شد. اما لازم است بدانید که مشکلاتی مانند التهاب فاسیت پلانتار و خارپاشنه این چنین نیستند و به رسیدگی پزشکی نیاز دارند. در صورت عدم درمان مناسب این آسیب، علائم آن شدید‌تر خواهند شد و بیمار درد بیشتری را متحمل می‌شود تا جایی که این درد در انجام کارهای روزمره‌ی او اختلال ایجاد می‌کند. این موضوع نه فقط در مورد آسیب‌های کف پا، بلکه در مورد آسیب‌های مچ پا، زانو، لگن، کمر و حتی شانه‌ها نیز صدق می‌کند.

علت‌ها و دلایل درد پاشنه‌ی پا

حدودا دو نفر از هر چهار نفر، در معرض ابتلا به درد پاشنه هستند. هرکسی ممکن است به درد پاشنه دچار شود. علت بروز درد پاشنه‌ی پا در کودکان، اغلب ابتلا به بیماری سیور است. این بیماری بر اثر التهاب صفحات رشد استخوانی در پاشنه و همچنین تاندون آشیل ایجاد می‌شود. هرچند التهاب تاندون آشیل نیز موجب فشار به پاشنه می‌شود، اما علت بروز این درد عمدتا التهاب صفحات رشد استخوانی در پاشنه است. این التهاب نه در زیر پاشنه بلکه بیشتر در قسمت عقبی پاشنه ایجاد می‌شود.

در بزرگسالان علت بروز درد پاشنه، التهاب فاسیت پلانتار در کف پا و خارپاشنه می‌باشد. این عارضه در بین ورزشکاران (هم زنان و هم مردان) و خصوصا دوندگان بیشتر شایع است. موارد زیادی می‌تواند موجب بروز درد پاشنه شود. درد پاشنه می‌تواند بر اثر انجام فعالیت‌های سنگین و افزایش وزن بدن که موجب ایجاد فشار مضاعف به کف پا می‌شود، ایجاد شود. در مواردی نیز درد پاشنه به مشکلات یا بیماری‌های دیگری که شخص به آن مبتلاست مربوط می‌شود از جمله: آرتروز، شکستگی‌های فشاری، شکستگی ناشی از ضربه، تومور‌های استخوانی، کیست، التهاب تاندون آشیل. یکی دیگر از علل عمده‌ی بروز درد پاشنه، مشکلات بیومکانیکی در پا می‌باشد که به طور خلاصه به معنای عدم راستای صحیح استخوان‌ها و خارج بودن آن‌ها از محور طبیعی است . بیماری‌ها و مشکلات بسیاری می‌تواند موجب بروز مشکلات بیومکانیکی در پا شود. یکی از شایع‌ترین این موارد، سندرم دررفتگی تالوتارسال (talotarsal dislocation syndrome) می‌باشد.

علائم همراه با درد پاشنه‌ی پا

معمولا اولین چیزی که بیماران در مورد علائم خود شرح می‌دهند، درد شدید پاشنه‌ی پا است. این درد معمولا در هنگام برداشتن اولین قدم‌ها پس از بیدار شدن از خواب شدید‌تر است و همچنان که شما به راه رفتن ادامه می‌دهید، کم‌کم بهتر می‌شود. اما در صورتی که برای مدتی بنشینید و مجددا شروع به راه رفتن بکنید، این درد در قدم‌های اولیه شدید است. درد پاشنه از نوع درد‌های متناوب است، به این معنا که در دوره‌هایی تسکین پیدا می‌کند و مجددا در دوره‌هایی تشدید می‌شود.  افرادی که به درد پاشنه دچار هستند، اغلب اظهار می‌کنند که این درد شبیه به درد دندان، تیرکشنده است و گاها تا قوس کف پا منتشر می‌شود. این درد ممکن است به دفعات زیاد، با یک دوره استراحت تسکین پیدا کند اما بعد از مدتی دوباره عود می‌کند. در واقع این درد، یکی از مشکلات آزاردهنده‌ای است که بدون رسیدگی، هرگز به طور کامل برطرف نمی‌شود.

 بسیاری از بیماران دارای علائم مشابهی با یکدیگر هستند. مواردی که در ادامه ذکر شده، از شایع‌ترین علائم همراه با درد پاشنه و التهاب فاسیت پلانتار هستند:

  • شدید بودن درد پاشنه‌ی پا در هنگام بیدار شدن از خواب و برداشتن اولین قدم‌ها
  • شدت یافتن درد بعد از انجام ورزش یا فعالیت‌های سنگین
  • شدت یافتن درد در هنگام راه رفتن بعد از نشستن به مدت طولانی
  • احساس درد تیرکشنده  و منتشرشونده در پاشنه‌ی پا
     

روش‌های درمان درد پاشنه‌ی پا

روش‌های درمان اولیه عبارتند از: تجویز داروهای ضدالتهابی به صورت تزریقی یا خوراکی، استفاده از تیپینگ ورزشی (نوارچسب‌های مخصوص)، قرار دادن پد مخصوص در کفش، ماساژ، انجام ورزش‌های کششی و تقویتی، پوشیدن کفش مخصوص و انجام فیزیوتراپی. استفاده از کفی‌های طبی آماده که از داروخانه‌ها قابل تهیه هستند، می‌توانند تا حدودی از قوس کف پا پشتیبانی کنند و فشار‌های وارده را جذب کنند. پد‌های فومی ‌یا ژله‌ای مخصوص پاشنه برای تسکین درد و احساس کوفتگی در پاشنه مفید هستند اما تاثیری زیادی بر درد کف پا ندارند. در صورتی که درد بیمار مزمن باشد و علت آن مشکلات بیومکانیکی پا باشد، برای برطرف کردن دائمی ‌فشار وارده بر فاسیت پلانتار در کف پا، اُرتز‌های مخصوص (کفی‌های سفارشی) تجویز می‌شود.

شاکویوتراپی

در صورتی که درد پاشنه‌ی پا نسبت به درمان‌های گفته شده پاسخگو نباشد، ممکن است از شیوه‌ی درمانی جدید به نام شاک‌ویوتراپی یا ESWT استفاده شود. تکنولوژی جدید شاکویو تراپی، روشی موثر در درمان مشکلات مزمن تاندون و درد در ناحیه پاشنه پا می‌باشد، خصوصاً اگر علت آن خار پاشنه باشد. دو فرم کم انرژی و پر انرژی شاکویو تراپی وجود دارد که هر دو برای درمان دردهای ناحیه پاشنه پا موثرند. تکنولوژی به کار رفته در دستگاه شاک‌ویوتراپی مشابه با روش سنگ‌شکنی کلیه بدون جراحی و با کمک امواج صوتی می‌باشد. در این روش نیز از امواج مشابهی برای ایجاد تکانه‌هایی در بافت آسیب‌دیده استفاده می‌شود که این عمل موجب تسریع روند بهبودی بافت می‌شود. شاکویوتراپی با اعمال ضربات کوچک به بافت مورد نظر عمل می‌کند. این ضربات کوچک، باعث تحریک پاسخ درمانی از طرف بدن می‌شود. این پاسخ درمانی موجب تشکیل مویرگهای خونی و افزایش انتقال مواد مغذی به ناحیه مورد نظر می‌شود.

 

تنها در موارد بسیار نادری انجام جراحی برای درمان درد پاشنه توصیه می‌شود. اما در صورت لزوم، با انجام جراحی، ساختار بافت نرم  یا استخوان (یا هر رو) اصلاح می‌شود. به طور معمول در حین انجام این جراحی، فاسیت پلانتار آزاد می‌شود و یا بافت‌های غیر‌طبیعی که موجب بروز درد شده‌اند (مانند نوروما، بورسا یا تومور) برداشته می‌شوند. در صورتی که هدف از انجام جراحی، اصلاح ساختار‌های استخوانی باشد، معمولا در حین جراحی زائده‌ی استخوانی پاشنه برداشته می‌شود و راستای قرارگیری استخوان‌هایی که از محور طبیعی خود خارج شده‌اند، اصلاح می‌شود.

بسته به تشخیصی که پزشک از وضعیت شما داده است، روش‌های درمانی مختلفی برای شما وجود دارد. راه‌حل نهایی برای درمان درد پاشنه‌ی پا، برطرف کردن دلیل اصلی و زمینه‌ای بروز این درد می‌باشد. شما با درمان منشا اصلی درد، از بروز مجدد آسیب‌دیدگی جلوگیری می‌کنید. یکی از راه‌های عالی برای حل مشکلات زمینه‌ای، استفاده از کفی‌های طبی سفارشی می‌باشد.

پیشگیری

بهترین راه برای پیشگیری از درد پاشنه‌ی پا، پوشیدن کفش‌های مناسبی است که به خوبی از قوس کف پا پشتیبانی می‌کند. ورزشکاران می‌توانند با پوشیدن کفش مناسب و انجام حرکات کششی از بروز درد پاشنه‌ی پا پیشگیری کنند.
در صورتی که در پاشنه‌ی پای خود کمی‌ احساس درد یا ناراحتی می‌کنید، باید بدانید که این درد عادی نیست و نباید آن را نادیده بگیرید. بنابراین در صورت بروز هرگونه دردی، لازم است سریعا دست به کار شوید و به پزشک متخصص مراجعه کنید. در صورتی که اجازه دهید درد پاشنه‌ی پای شما شدت پیدا کند و از کنترل خارج شود، دچار مشکلات عدیده‌ی دیگری خواهید شد. توصیه همیشگی ما این است که با بروز هرگونه دردی در ناحیه پا به متخصص بیماری‌های پا (پدورتیک) مراجعه کنید.