پوکی استخوان در زنان

پوکی استخوان یا osteoporosis یکی از شایع‌ترین بیماری‌هایی است که معمولاً در سنین بالا باعث آسیب استخوان‌ها می‌شود. شرایط زندگی نادرست انسان‌ها باعث شده است که امروزه حتی افرادی با سنین پایین دچار پوکی استخوان می‌شوند. طبق نتایج به دست آمده زنان بیشتر از مردان دچار پوکی استخوان می‌شوند حدود ۲۱ درصد از زنان بالای ۵۰ سال به پوکی استخوان مبتلا هستند؛ اما این عدد در مردان حدود ۶.۳ درصد است. در متن پیش رو قصد داریم شما را با بیماری پوکی استخوان در زنان و علائم آن آشنا کنیم.

پوکی استخوان چیست؟

پوکی استخوان

به کاهش استحکام استخوان‌ها و ضعیف و شکننده شدن آن‌ها، پوکی استخوان گفته می‌شود. فشارهایی که در حالت عادی باعث آسیب استخوان نمی‌شود در پوکی استخوان می‌تواند آسیب‌رسان باشد. زمین‌ خوردن و حتی فشارهای خفیف مانند خم‌ شدن بیش‌ از‌ حد استخوان یا سرفه می‌تواند باعث شکستگی شود.

شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان ممکن است به شکل ترک‌خوردگی (مانند شکستگی مفصل ران) یا به شکل فروپاشی بر اثر فشار (مانند شکستگی فشاری مهره‌های ستون فقرات) باشد.

چه کسانی بیشتر در معرض پوکی استخوان هستند؟

چه کسانی بیشتر در معرض پوکی استخوان هستند؟اگرچه پوکی استخوان زنان و مردان همه‌ی نژادها را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما زنان سفیدپوست و آسیایی، به خصوص زنان مسنی که یائسه شده‌اند، در خطر بیشتری هستند. این بیماری پیش از یائسگی نیز غیرمعمول نیست و می‌تواند منجر به شکستگی استخوان شود. به طور کلی زنان چهار برابر بیشتر از مردان در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند زیرا تراکم استخوانی در مردان بالاتر از زنان است. استئوپروز جوانان، در کودکان بین ۸ تا ۱۴ سال و گاهی اوقات در دوران رشد کودکان، اتفاق‌ می‌افتد.

علت پوکی استخوان در زنان

علاوه بر موارد ذکر شده، پوکی استخوان در زنان با از بین رفتن عملکرد تخمدان در یائسگی (حول و حوش ۵۰ سالگی) افزایش قابل ملاحظه‌ای پیدا می‌کند. زنان پس از یائسگی در پایین‌ترین حد تراکم استخوانی قرار می‌گیرند و بیش از نیمی از شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان در زنان پس از یائسگی رخ می‌دهد. افت سطح هورمون استروژن مهم‌ترین علت پوکی استخوان در زنان پس از یائسگی می‌باشد. از این رو تشخیص زودرس پوکی استخوان در زنان پس از یائسگی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد.

چرا زنان بیشتر از مردان دچار پوکی استخوان می‌شوند؟

زنان بیشتر از مردان دچار پوکی استخوان می‌شوند

از نظر محققان عوامل زیر خطر ابتلا به پوکی استخوان را افزایش می‌دهند:

  • داشتن نژاد سفیدپوست و آسیایی
  • سابقه خانوادگی ابتلا به پوکی استخوان
  • مصرف اندک کلسیم و ویتامین D
  • ابتلا به برخی بیماری‌ها (مانند پرکاری تیروئید، ام اس، سلیاک، نارسایی کلیه، دیابت و آرتریت روماتوئید)
  • مصرف سیگار و الکل
  • چاقی و کم‌تحرکی

علائم پوکی استخوان در زنان

علائم پوکی استخوان در زنان

این بیماری عوارضی دارد که می‌توان از آن‌ها به عنوان علائم برای شناسایی بیماری هم استفاده کرد؛ مانند مشکلات لثه، شل شدن دندان‌ها، درد مداوم کمر و گرفتگی شبانه پاها. البته این نشانه‌ها به دلایل دیگری هم ممکن است روی دهند و برای تشخیص آن لازم است که حتما توسط پزشک معاینه شده و آزمایشات لازم انجام شود. در واقع هنگامی‌ که استخوان‌ها در اثر پوکی استخوان ضعیف می‌شوند، ممکن است علائم و نشانه‌های زیر را تجربه کنید:

  • کمردرد، در اثر شکستگی یا تخریب مهره‌های ستون فقرات
  • کاهش طول قد در طول زمان (به میزان 3 سانتی‌متر یا بیشتر)
  • بیماری کیفوز و ایجاد قوز کمر و پشت
  • شکستگی بی‌دلیل استخوان‌ها (به‌خصوص استخوان‌های دست و پا)
  • تنگی نفس به‌دلیل فشرده شدن دیسک‌های ستون فقرات و کاهش ظرفیت ریه‌ها

پوکی استخوان در زنان چگونه تشخيص داده می‌شود؟

تشخیص پوکی استخوان در زنان

معمولاً پزشک برای تعيين اينکه شما در معرض ابتلاء به پوکی استخوان هستيد، شرح حال و تاريخچه دقيق از جمله در مورد شيوه زندگی در سال‌های گذشته يا داروهای مصرفی و سابقه پوکی استخوان يا سابقه شکستگی استخوانی از شما می‌پرسد. سپس پزشک با توجه به شرح حال و معاينه بالينی ممکن است تست‌های تکميلی را درخواست نمايد.

در حال حاضر شايع‌ترين متد جهت تشخيص پوکی استخوان اندازه‌گيری ميزان تراکم استخوان توسط روش دنسيتومتری استخوان (Bone Densitometry) است. اما اين روش مي‌تواند تنها يک تصوير آنی از وضعيت استخوان را ارائه دهد. به عبارت ديگر مدت‌ها پس از پيشرفت تجزيه و ظهور پوکی استخوان، تشخيص آن امکانپذير مي‌گردد. اما شرط واجب شناسائی شروع تجزيه است تا بتوان به موقع اقدام به درمان آن نمود. طبق آخرین دستورالعمل ارائه‌ شده، تمام زنان بالای 65 سال و مردان بالای 70 سال، حداقل یکبار باید این تست را انجام دهند.

درمان پوکی استخوان در زنان

درمان پوکی استخوان در زنان

پس از تشخیص پوکی استخوان، با محاسبه احتمال وقوع شکستگی ناشی از پوکی استخوان در ۱۰ سال آینده، ممکن است بر حسب صلاح دید پزشک یکی از روش های درمان پوکی استخوان برای شما شروع شود. از جمله مهم ترین روش‌های درمان پوکی استخوان عبارتند از:

دارو

ترکیبات دارویی بیشتر برای مواردی از این بیماری که در معرض آسیب و شکستگی استخوانی قرار دارند تجویز می‌شود. از مهم‌ترین این ترکیبات خانواده بیس فسفات‌ها از جمله رزیدرونات، آلندرونات، زولدرونیک اسید و… هستند. یکی از این داروها قرص آلندرونیت است.

درمان پوکی استخوان با هورمون درمانی

MHT اولین درمان برای پوکی استخوان در زنان زیر 60 سال است مگر اینکه دلیل پزشکی برای عدم مصرف آن وجود داشته باشد. برخی از مطالعات نشان داده‌اند که MHT می‌تواند تراکم استخوان را حدود پنج درصد در دو سال اول افزایش دهد.

به طور متوسط MHT خطر شکستگی استخوان را تا 40 درصد کاهش می‌دهد. پس از قطع MHT روند از دست دادن استخوان مجدداً شروع می‌شود.

هورمون درمانی به طور گسترده‌ای برای پیشگیری و مدیریت پوکی استخوان استفاده می‌شود.

در حالی که برخی از مطالعات گزارش می‌دهند که اثرات محافظتی هورمون درمانی پس از ترک هورمون درمانی باقی می‌ماند، برخی دیگر نشان می‌دهند که توقف هورمون درمانی منجر به تحلیل استخوان می‌شود.

ورزش

خبر خوب برای برخی از افرادی که به پوکی استخوان مبتلا هستند، این است که می‌توانند با ورزش و انجام برخی تمرینات ورزشی در خانه، علائم پوکی استخوان خود را کاهش دهند. همچنین ورزش ممکن است در بهبود تراکم استخوان و پیشگیری از ابتلا به پوکی استخوان نیز نقش موثری داشته باشد. بنابراین تاثیر ورزش را در حفظ سلامت بدن جدی بگیرید.

مگنت تراپی

در مگنت تراپی از یک میدان مغناطیسی ثابت برای کاهش التهاب و افزایش سرعت بهبود بیمار استفاده می‌شود. با استفاده از این روش درمانی و در نظر گرفتن قطب‌های میدان مغناطیسی، قطب جنوب می‌تواند یک تاثیر الکتریکی مثبت ایجاد کند در حالی که قطب شمال یک تاثیر الکتریکی منفی ایجاد می‌کند که می‌تواند تراکم استخوانی را افزایش دهد.

با تنظیم سطح فرکانس ابزارهای مورد استفاده در مگنت‌تراپی می‌توان فعالیت یونی در یک ناحیه آسیب دیده را افزایش داد، فرآیند متابولیک را بهبود بخشید و دوره توان بخشی مورد نیاز بیمار را کوتاه کرد. استفاده اصلی مگنت تراپی در درمان پوکی استخوان است، زیرا این روش می‌تواند یک راهکار دو سویه باشد که فرآیند کاهش تراکم استخوان را آهسته کرده و بطور همزمان تاثیر فیزیو الکتریک ناشی از آن باعث فعال شدن فرآیند تجدید ساختار استخوان می‌شود.

فیزیوتراپی

همانطور که می‌دانید فیزیوتراپی شامل حرکات و تمریناتی است که برای درمان بیماری‌های مختلف استفاده می‌شود. فیزیوتراپی می‌تواند به ایجاد استخوان‌های قوی و سالم کمک کند. معمولا تمرینات و حرکاتی که برای هر شخص انجام می‌شود، متفاوت است زیرا انتخاب این تمرینات به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:

  • علت پوکی استخوان
  • سطح تناسب بدن فرد
  • میزان تحمل فرد
  • میزان ریسک شکستگی استخوان ستون فقرات در فرد

رژیم غذایی متعادل و سرشار از کلسیم و ویتامین D داشته باشید

کلسیم در هر گروه سنی، برای کمک به ساختن استخوان‌هایی سالم و قوی در طول زندگی بسیار مهم است. برای اطمینان از اینکه کمبود کلسیم باعث ضعیف شدن استخوان‌های شما نمی‌شود، غذاهای سرشار از کلسیم مصرف کنید. این غذاها شامل لبنیات و سبزیجات با برگ تیره و سبزیجات سبز می‌شوند. افراد بزرگسال روزانه بین 1000 تا 1200 میلی گرم کلسیم و 600 تا 800  واحد ویتامین D نیاز دارند.

پیشگیری از پوکی استخوان

به خاطر داشته باشید سن شما اهمیت زیادی ندارد. با توجه به نکاتی که در ادامه‌ی مطلب بیان می‌کنیم می‌توانید تا حد زیادی از ابتلا به بیماری‌های استخوانی عضلانی جلوگیری نمایید.

  • تحرک کافی: فعالیت‌های ورزشی مناسب مانند پیاده‌روی روزانه به مدت 30 دقیقه.
  • مصرف کلسیم: کلسیم ماده‌ای مغذی برای افزایش تراکم استخوان‌ها و افزایش استحکام آن ها می‌باشد. به همین منظور توصیه می‌شود از غذاهایی که منبع مناسبی از کلسیم هستند استفاده نمایید.

همچنین عدم مصرف مواد غذایی چرب و خیلی شیرین نیز عامل مهمی در حفظ سلامت و استحکام استخوان ها می باشد.

  • تست تراکم استخوان: انجام سنجش تراکم استخوان می‌تواند گزینه‌ی مناسبی برای بررسی احتمال ابتلا به پوکی استخوان باشد. در این حالت بیمار از وضعیت جسمانی خود باخبر می‌شود و می‌تواند اقدامات پیشگیرانه را در زمان مناسب انجام دهد تا متحمل عارضه‌ی نامطلوبی نشود.
  • عدم استعمال دخانیات: طبق تحقیقات به عمل آمد مصرف سیگار و قلیان می‌تواند تهدیدی برای استحکام استخوانی و سلامت آن باشد.

سوالات متداول

پوکی استخوان چیست؟

این یک عارضه شایع متابولیکی استخوان است که در اثر ابتلا به آن فرد قادر به جایگزین کردن استخوان‌های تخریب شده با استخوان‌های جدید نیست. در نتیجه با شکنندگی و کاهش استحکام آن همراه است.

علت پوکی استخوان در زنان چیست؟

  • کاهش سطح استروژن
  • کمبود وزن
  • یائسگی
  • وزن زیادی و چربی شکمی
  • بارداری

درمان قطعی پوکی استخوان چیست؟

جالب است بدانید که بهترین درمان برای پوکی استخوان پیشگیری از ابتلا به آن است. همچنین کاهش سرعت رشد پوکی استخوان در درمان آن موثر است.

چرا یائسگی باعث پوکی استخوان می‌شود؟

استروژن از استخوان‌های شما محافظت می‌کند. هنگامی که وارد دوران یائسگی می‌شوید سطح استروژن شما کاهش می‌یابد. در برخی موارد این کاهش استروژن می‌تواند منجر به از دست دادن استخوان شود.

بهترین درمان گیاهی برای پوکی استخوان چیست؟

ییکی از گیاهانی که به درمان پوکی استخوان کمک می‌کند، مصرف گشنیز است. از طرفی غلات کامل، دانه‌های گیاهی و میوه‌های خشک حاوی مقادیر زیادی منیزیم هستند و می‌توانند برای سلامت استخوان‌ها مفید باشند. گیاهانی تلخ مانند قنطوریون کارکرد گوارش را تنظیم می‌کنند و از پوکی استخوان پیشگیری می‌کنند. مصرف میوه‌ها و سبزیجات باعث می‌شود که ریزمغذی‌ها و مواد فیتوشیمیایی مهم که برای بازسازی استخوان مفید هستند برای بدن فراهم شوند.

آیا قهوه باعث پوکی استخوان می‌شود؟

دوزهای بالای کافئین (800 میلی گرم) می‌تواند میزان کلسیمی که از طریق ادرار دفع می‌شود را دو برابر کند. کافئین بیش از حد ممکن است با افزایش خطر پوکی استخوان مرتبط باشد.