روش درمانی طب سوزنی برای رفع درد آرتروز زانو: مزایا و ماندگاری

آرتروز زانو از شایع ترین انواع آرتروز مزمن است و میتواند به غضروف مفصلی آسیب برساند و بافت نرم مفاصل اطراف زانو را از بین ببرد. درست است که این آسیب قابل درمان نیست اما میتوان علائم آن را کنترل کرد. پزشکان برای کاهش درد آرتروز زانو روش های مختلفی را از جمله جراحی، دارو و به ویژه طب سنتی چینی به کار می برند. طب سوزنی روشی پزشکی است که نخستین بار در چین باستان ابداع شد و میتواند بیماری های بسیاری را به صورت موثر درمان کند و علائم بیماری ها را تسکین دهد. بیماران مبتلا به آرتروز زانو می توانند برای کاهش علائم درد خود از طب سوزنی کمک بگیرند. در این مقاله به این مسئله پرداخته می شود که طب سوزنی چگونه به کاهش درد و بهبود عملکرد بدن در بیماران مبتلا به آرتروز زانو کمک می کند.

فواید طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

فواید طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

طب سوزنی می تواند به تسکین درد زانو کمک کند. هنگامی که سوزن های طب سوزنی روی بدن قرار داده می شوند سیگنالی به سمت مغز از طریق نخاع ارسال می شود که ممکن است منجر به ترشح اندورفین شود که به آن هرمون احساس خوب هم می گویند. به اعتقاد دانشمندان ترشح اندورفین در بدن به کاهش درد کمک می کند.

طب سوزنی همچنین ممکن است ترشح هورمون کورتیزول را در بدن کاهش دهد. کورتیزول به کنترل التهاب در بدن کمک می کند. طب سوزنی با کاهش دادن درد و کم کردن التهاب بدن باعث می شود به صورت کوتاه مدت عملکرد زانو و توانایی حرکت دادن آن بهبود یابد.

عوامل بسیاری در تسکین درد به کمک طب سوزنی نقش دارند. برخی شواهد نشان می دهند که انتظارات و باورهای افراد بر روی نتایجی که از این درمان به دست می آورند اثرگذار است.

نقاط طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

نقاط طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

درمان بیمار هفته ای یک بار به مدت 15 هفته صورت می گیرد. پزشک طب سوزنی به جهت بررسی توانایی حرکت دادن زانو و تشخیص اینکه آیا امکان بهبود یافتن زانو وجود دارد یا نه سوزن ها را در نقاط طب سوزنی روی بدن بیمار قرار می دهد.

از نقاط طب سوزنی که در ادامه به آنها اشاره شده به منظور تقویت بدن و حرکت دادن انرژی بدن (که در زبان چینی به آن «چی» (Qi) گفته می شود) و همچنین رفع کسالت و کاهش درد استفاده می شود. بسیاری از این نقاط طب سوزنی به علت موقعیت آناتومیکی شان مورد استفاده قرار می گیرند چون در امتداد کانال انرژی آسیب دیده اطراف ناحیه زانو قرار دارند. این نقاط طب سوزنی عبارتند از:

  • ST 34 Liangqiu
  • ST 35 Dúbí
  • ST 36 Zúsānlî
  • ST 37 Shàngjùxū
  • ST 40 Fēnglóng
  • SP 9 Yīnlígquán
  • M-LE-27 Hèdîng
  • MN-LE-16 Xiyan

برای آرامش بخشیدن به آگاهی و روان فرد (که در طب چینی به آن Shen گفته می شود) و کاهش درد از نقاط طب سوزنی زیر کمک گرفته می شود:

  • LI 4 Hégû
  • DU 20 Bâihuì
  • M-HN-3 Yìntáng

بر اساس نظریه ای طب سنتی چینی که بیان میکند با بالا رفتن سن فرد جوهره وجودی او کاهش می یابد و به دنبال آن فرد دچار کمبود انرژی حیاتی (چی) و کم خونی میشود برای تقویت کلیه ها نقاط طب سوزنی زیر هدف قرار می گیرند:

  • KID 3 Tàixī
  • KID 6 Zhàohâi

مکان نقاط طب سوزنی بر اساس مفهومی دسته بندی شده اند که به صورت آناتومیکی نواحی مختلف بدن به عنوان بخشی از یک نقشه در نظر گرفته می شوند. هر ناحیه از بدن به عنوان یک میکروسیستم بازتابی عمل می کند و دارای نقاطی است که بر کل بدن تاثیر می گذارد.

  • 11.01 Da Jian
  • 11.05 Zhong Jian
  • 11.09 Xin Xi
  • 11.16 Huo Xi

نقاط طب سوزنی که در ادامه به آن اشاره می شود براساس موقعیت آناتومیکی و نظریه مریدین (meridian) انتخاب شده اند:

  • ST 38 Tiáokôu
  • SJ 14 Jiānliáo
  • LI 15 jiānyú
  • M-UE-48 Jiānqián

در این نقاط از تکنیک «سوزن یکنواخت» استفاده می شود. در این تکنیک طب سوزنی سوزن بالا برده می شود و به طور ناگهانی در نقطه طب سوزنی قرار داده می شود سپس سوزن داخل بدن ابتدا در جهت ساعتگرد و بعد در خلاف جهت عقربه های ساعت (به صورت یکنواخت و در هردو جهت) چرخانده می شود.

آمادگی قبل از طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

آمادگی قبل از طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

‌در اولین جلسه پزشک برای اطلاع از پیشینه پزشکی، وضعیت سلامتی، سبک زندگی و مشکلی که به قصد درمانش مراجعه کرده اید سوال هایی از شما می پرسد.

قبل از شروع جلسه درمانی از شما خواسته می شود که دراز بکشید یا روی صندلی مخصوصی بنشینید محل قرارگیری شما به این بستگی دارد که سوزن های طب سوزنی قرار است در کدام نواحی از بدنتان قرار داده شوند. ممکن است لازم باشد آستین ها و پاچه های شلوارتان را بالا بزنید تا پزشک بتواند به پوست این نواحی دسترسی داشته باشد.

پزشک پیش از وارد کردن سوزن ها به بدن، پوست ناحیه مورد نظر را با مواد ضدعفونی کننده مانند الکل تمیز میکند. سپس سوزن ها را به بخش های مختلف بدن از جمله اطراف زانو وارد می کند.

انواع روش های درمانی طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

طب سوزنی سنتی برای درمان آرتروز زانو

طب سوزنی سنتی برای درمان آرتروز زانو

پس از استریل کردن پوست یک سوزن با ابعاد 0.30 میلی متر * 25 میلی متر در شش نقطه طب سوزنی در عمق 25-30 میلی متری قرار داده می شوند تا به کمک تکنیک هایی مانند بلند کردن سوزن، ورود ناگهانی، پیچاندن و چرخاندن در آن ناحیه احساس درد، بی حسی و بادکردگی ایجاد شود به این حالت در طب سنتی چینی De Qi گفته میشود. پس از 30 دقیقه تمام سوزن ها را خارج می کنند.

زمانی که سوزن ها را وارد پوستتان می کنند احساس ناراحتی بسیار کمی خواهید داشت. برخی افراد گفته اند که پس از وارد شدن سوزن ها احساس آرامش داشته اند یا حتی بسیار پر انرژی شده اند. اگر در طول فرآیند طب سوزنی تکان نخورید و سوزن ها به درستی در نقاط مورد نظر قرار داده شوند هیچ گونه احساس درد و ناراحتی نخواهید داشت.

طب سوزنی الکتریکی برای درمان آرتروز زانو

طب سوزنی الکتریکی برای درمان آرتروز زانو

نقاطی که سوزن ها قرار داده می شوند و کل فرآیند درمان  در طب سوزنی سنتی و طب سوزنی الکتریکی یکسان است. دستگاه طب سوزنی الکتریکی دارای الکترود هایی است که در طول درمان مورد استفاده قرار می گیرند. الکترود ها را به مدت 30 دقیقه به نقاط طب سوزنی in Neixiyan (EX-LE4) و Dubi (ST35) متصل می کنند و موجی با فرکانس 2/100 هرتز از آن عبور می دهند که برای فرد قابل تحمل است.

سوزاندن موکسا روی پوست بدن برای درمان آرتروز زانو

سوزاندن موکسا روی پوست بدن برای درمان آرتروز زانو

به همان شیوه ای که قبل تر درباره طب سوزنی سنتی توضیح داده شد سوزن ها در نقاط طب سوزنی Liangqiu (ST34)، Xuehai (SP10)، Yanglingquan (GB 34) و Yinlingquan (SP9) قرار داده می شوند. همزمان با قرار دادن سوزن در نقاط نام برده شده، به مدت 30 دقیقه در فاصله 2-3 سانتی متری نقاط Neixiyan (EX-LE4)  و Dubi (ST35) روی پوست موکسا سوزانده می شود. خوب است بدانید که در طب سنتی چینی سوزاندن موکسا روی پوست بدن تکنیکی درمانی است و به آن موکساباسیون (Moxibustion) گفته می شود.

طب سوزنی گرم برای درمان آرتروز زانو

طب سوزنی گرم برای درمان آرتروز زانو

نقاطی که سوزن ها قرار داده می شوند و کل فرآیند درمان در طب سوزنی سنتی و طب سوزنی با استفاده از سوزن های گرم (Warm Needling) یکسان است. تنها تفاوت طب سوزنی گرم در این است که در نقاط Neixiyan (EX-LE4) و Dubi (ST35) به ازای هر سوزن دو عدد موکسا را می سوزانند و بر روی سوزن قرار می دهند. اگر گرما برای بیمار غیرقابل تحمل باشد پزشکان میان پوست و موکسا کاغذا قرار می دهند تا از ایجاد سوختگی جلوگیری کنند.

طب سوزنی ساختگی برای درمان آرتروز زانو

طب سوزنی ساختگی برای درمان آرتروز زانو

نقاط طب سوزنی در طب سوزنی ساختگی (sham) عبارتند از: Sham Liangqiu (ST34)، Sham Xuehai (SP10)، Sham Neixiyan (EX-LE4)، Sham Yanglingquan (GB 34) و Sham Yinlingquan (SP9).

در این سبک از طب سوزنی در نقاطی سوزن ها قرار داده می شوند که ارتباطی به مریدین ها ندارد و اثر گذاری آن به علت تلقین بیمار است و به همین خاطر است که به آن ساختگی می گویند. سوزن گذاری در این سبک در فاصله 1 سانتی متری نقاط ذکر شده انجام می شود و ابعاد سوزن ها 0.18 میلی متری * 25 میلی متر است که در عمق 1-2 سانتی متری به صورت سطحی روی پوست به مدت 30 دقیقه قرار داده می شوند.

تعداد جلسات طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

تعداد جلسات طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

تعداد جلسات و مدت زمان هر جلسه به شرایط بیمار و شدت درد او بستگی دارد. پزشک ممکن است درمان با طب سوزنی را برای شما هفته ای یک جلسه یا بیشتر به مدت چند هفته تا چند ماه توصیه کند. با توجه به واکنش بدنتان به درمان و اثرگذاری آن در تسکین دردتان پزشکتان مشخص خواهد کرد که درمان چه مدت لازم است طول بکشد.

تاثیرات طب سوزنی بر آرتروز زانو

تاثیرات طب سوزنی بر آرتروز زانو

درد پس از8هفته

  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کرده اند به بهبود درد خود نمره 4 در بازه 0 تا 20 دادند.
  • افرادی که طب سوزنی ساختگی را تجربه کرده اند به بهبود دردشان نمره 3 را دادند.
  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کردند نسبت به کسانی که درمان به سبک ساختگی طب سوزنی را دریافت کردند بهبود دردشان در بازه 0 تا 20 یک نمره بالاتر بود یعنی به میزان 5% پیشرفت بیشتری داشتند.

درد پس از26هفته

  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کرده اند به بهبود درد خود نمره اندکی بیشتر از 3  را (در بازه 0 تا 20) دادند.
  • افرادی که طب سوزنی ساختگی را تجربه کرده اند به بهبود دردشان نمره اندکی کمتر از 3 را دادند.
  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کردند نسبت به کسانی که درمان به سبک ساختگی طب سوزنی را دریافت کردند بهبود دردشان در بازه 0 تا 20 کمتر از یک نمره بالاتر بود یعنی به میزان 2% پیشرفت بیشتری داشتند.

عملکرد بدن پس از8هفته

  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کرده اند به بهبود عملکرد بدن خود نمره 11 (در بازه 0 تا 68) دادند.
  • افرادی که طب سوزنی ساختگی را تجربه کرده اند به بهبود عملکرد بدن خود نمره 8 را دادند.
  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کردند نسبت به کسانی که درمان به سبک ساختگی طب سوزنی را دریافت کردند بهبود عملکرد بدنشان در بازه 0 تا 68 سه نمره بالاتر بود یعنی به میزان 4% پیشرفت بیشتری داشتند.

عملکرد بدن پس از26هفته کرده اند به بهبود عملکرد بدن خود نمره 11 (در بازه 0 تا 68) دادند.

  • افرادی که طب سوزنی ساختگی را تجربه کرده اند به بهبود عملکرد بدن خود نمره 10 را دادند.
  • افرادی که طب سوزنی سنتی را تجربه کردند نسبت به کسانی که درمان به سبک ساختگی طب سوزنی را دریافت کردند بهبود عملکرد بدنشان در بازه 0 تا 68 یک نمره بالاتر بود یعنی به میزان 2% پیشرفت بیشتری داشتند.

پیامد های نامطلوب طب سوزنی برای آرتروز زانو

پیامد های نامطلوب طب سوزنی برای آرتروز زانو

پیامدهای نامطلوب جدی و دردسرآفرین طب سوزنی برای آرتروز زانو شامل موارد زیر می شود: انتقال بیماری عفونی، پنوموتوراکس، دیگر مشکلات مربوط به ایجاد شدن سوراخ در اندام ها، ضایعات ستون مهره ها، تامپوناد قلبی (تجمع مایع در کیسه پریکارد) و جا به جا شدن بقایای سوزن های شکسته شده در بدن و رفتنشان به بخش های دیگر بدن. پیامدهای نامطلوب جزئی عبارتند از: فراموش کردن و جا گذاشتن سوزن ها، بدتر شدن علائم آرتروز زانو، خونریزی جزئی، هماتوم (لخته شدن خون در خارج رگ ها و داخل بافت ها و حفره های بدن)، کوفتگی بدن، عرق کردن، حالت تهوع، غش کردن و سردرد. درصورت رخ دادن پیامد های جدی مسئله را با پزشکتان درمیان بگذارید.

مطالعات بسیاری برای تعیین فروانی پیامدها و عوارض جانبی طب سوزنی صورت گرفته است که عبارتند از: 25 مورد پنوموتوراکس، 18 مورد آسیب نخاعی، 11 مورد هپاتیت حاد B و دو مورد مرگ و میر ناشی از عفونت. پیامدهای نامطلوب جدی ممکن است رخ بدهند اما در مطالعات انجام شده قادر نبودند فراوانی رخ دادن اینگونه پیامدها را اندازه گیری کنند. پیامدهای نامطلوب جزئی مانند حالت تهوع و استفراغ شدید در 1.3 موارد از کل 1000 مورد اتفاق افتاد. در 15% موارد واکنش های گذرای خفیفی مانند درد یا خون ریزی رخ داد.

انتخاب پزشک طب سوزنی مناسب برای درمان آرتروز زانو

انتخاب پزشک طب سوزنی مناسب برای درمان آرتروز زانو

مانند هر درمان پزشکی دیگری بهتر است تنها معیارتان برای انتخاب پزشک پایین بودن هزینه درمان نباشد. باید بتوانید به دانش و مهارت پزشکتان اعتماد کنید و پس از جلسه درمانی حالتان بهبود بیابد نه اینکه شرایطتان بدتر شود.

هنگام انتخاب پزشک طب سوزنی این نکات را در نظر داشته باشید:

  • تحصیلات آکادمیک: پزشک طب سوزنی باید لیسانس علوم سلامت و بهداشت در زمینه طب سوزنی داشته باشد.
  • گواهی طب سوزنی: بررسی کنید که آیا متخصص طب سوزنی تان گواهی ها و مجوز های لازم را دارد.
  • نوع مرکز درمانی: خدمات طب سوزنی در کلینیک انجام می شود یا به صورت خانگی است؟ درمان درکلینیک معمولا حرفه ای تر و با کیفیت تر است.
  • خدمات مکمل طب سوزنی: پزشک مورد نظرتان چه خدمات درمانی دیگری ارائه میکند؟ شاید بهتر باشد پزشکی را انتخاب کنید که در کنار خدمات طب سوزنی، به منظور راحتی بیشتر مراجعه کنندگان خدمات درمانی مکمل نیز ارائه می کند.

نکات ضروری برای انتخاب پزشک طب سوزنی:

  • از تماس گرفتن با کلینیک و پرسیدن سوال هایتان نترسید.
  • حداقل سه مرکز ارائه دهنده خدمات طب سوزنی پیدا کنید تا با بررسی خدماتی که ارائه میدهند با گزینه های ممکن آشنا شوید.
  • نظرات مراجعه کنندگان قبلی را در وبسایت کلینیک بخوانید. این میتواند تا حد زیادی شما را از میزان کیفیت خدمات و مهارت پزشک مورد نظرتان آگاه سازد.

هزینه طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

هزینه طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو

هزینه طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو در موارد مختلف بسیار متفاوت است. علت این تفاوت در قیمت موارد زیر است:

  • سبک طب سوزنی: انواع مختلف طب سوزنی هزینه های متفاوتی خواهند داشت.
  • نوع درمان: مشکلی که قصد درمان آن را دارید میتواند روی بالا رفتن هزینه درمان اثر بگذارد.
  • مدت زمان جلسه: نخستین جلسات درمانی طولانی تر است و به همین علت گرانتر خواهند بود.
  • سطح مهارت پزشک طب سوزنی: سطح تحصیلات و میزان مهارت پزشک بر میزان هزینه درمان تاثیر می گذارد.
  • کیفیت درمان: برخی پزشکان طب سوزنی خدمات درمانی مبتدی ارائه میدهد. برخی دیگر خدمات درمانی پیشرفته تری را ارائه می دهند.
  • محل ارائه خدمات طب سوزنی: خدمات درمانی در کلینیک ارائه میشوند یا به صورت خانگی؟ ارائه خدمات در کلینیک حرفه ای تر و با کیفیت تر خواهد بود.
  • موقعیت مکانی کلینیک:‌ کلینیک هایی که در مرکز شهر قرار دارند معمولا گرانترند.
  • اتاق خصوصی: طب سوزنی در اتاق های خصوصی نسبت به درمان در اتاق هایی که چند بیمار به طور همزمان ویزیت میشوند گرانتر است.

پیش از امتحان کردن طب سوزنی بررسی کنید که آیا بیمه تان همه یا بخشی از هزینه های درمان را پوشش می دهد یا خیر. بسیاری از بیمه های درمانی در ایران بخشی از هزینه طب سوزنی را پوشش می دهند.

نکات مهم

اگر به علت آسیب یا آرتروز دچار زانو درد هستید طب سوزنی ممکن است برای مدت نسبتا کوتاهی دردتان را تسکین دهد. پیش از امتحان کردن طب سوزنی با پزشکتان در این باره صحبت کنید.

سوالات پرتکرار

برای درمان آرتروز زانو به چند جلسه طب سوزنی نیاز است؟

برای درمان درد های سمپاتیک آرتروز زانو در بهترین حالت سه جلسه در هفته و یا نهایتا یک جلسه در هفته طب سوزنی نیاز خواهد بود. در درمان بالینی نتایج مطالعات انجام شده اهمیت بسیاری در تعیین دستورالعمل های درمانی خواهند داشت.

آیا طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو خوب است؟

تحقیقات نشان می دهد که طب سوزنی می تواند درد آرتروز زانو را نسبتا تسکین دهد.

تسکین درد آرتروز زانو پس از طب سوزنی چقدر ماندگار است؟‌

طب سوزنی برای افراد مبتلا به آرتروز زانو کاهش درد کوتاه مدت و بهبود عملکرد بدن به صورت کوتاه مدت و بلند مدت به همراه دارد. تحقیقاتی که اخیرا انجام شده نشان می دهند اثرات تسکین درد طب سوزنی ممکن است حداقل 12 ماه دوام داشته باشد.

چه کسانی نمی توانند برای تسکین درد آرتروز زانو از طب سوزنی کمک بگیرند؟ 

اگر اختلال خون ریزی دارید (مانند هموفیلی) یا دارو های ضدانعقاد مصرف میکنید پیش از امتحان کردن طب سوزنی با پزشک عمومی مشورت کنید. همچنین کسانی که به فلزات آلرژی دارند یا در ناحیه ای که سوزن ها قرار داده میشود دچار عفونت هستند طب سوزنی برایشان مناسب نخواهد بود.

اثرات طب سوزنی برای درمان آرتروز زانو تا چه مدت ماندگاری دارد؟

مدت زمان ماندگاری اثرات طب سوزنی بیشتر به سن فرد، علائم بیماری و نوع و کیفیت درمانی که دریافت می کنند بستگی دارد. به همین علت اثرات طب سوزنی می تواند چند روز تا چند هفته ماندگار باشد.