اولتراسوند در فیزیوتراپی چگونه و در چند جلسه انجام میشود؟

اولتراسوند درمانی است که با استفاده از دستگاه اولتراسوند انجام می‌شود. طی اولتراسوند تراپی یا درمان اولتراسوند از امواج صوتی و ارتعاشات برای درمان بافت‌های داخلی، عضلات و اسکلت استفاده می‌شود. برای درمان از امواج صوتی مافوق ظرفیت شنوایی انسان استفاده می‌شود. فیزیوتراپی اولتراسوند که به عنوان درمان اولتراسونیک نیز شناخته می‌شود موجب تسکین درد، ترمیم بافت‌ها و افزایش جریان خون در مناطق آسیب‌دیده بدن می‌شود. رگ به رگ شدن اسکلتی-عضلانی، اسپاسم عضلانی، کشیدگی، زانوی دوندگان و مشکلات شدید مانند نوروما را می‌توان با کمک اولتراسوند درمان کرد. انواع متنوعی از درمان با اولتراسوند وجود دارند که در آن‌ها از فرکانس‌های مختلف امواج صوتی در شدت‌های مختلف استفاده می‌شود. در درمان اولتراسوند در فیزیوتراپی اساساً از تحریک بافت‌ها با امواج صوتی استفاده می‌شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی درمان اولتراسوند و یا برای رزرو نوبت در کلینیک فیزیکی و توانبخشی پیشگام، دکتر محمد حسین سپهریان با شماره تلفن 02166576991  و یا 02166914650 تماس حاصل فرمایید.

درمان اولتراسوند و انواع آن

این درمان شامل استفاده از امواج اولتراسوند بالاتر از محدوده شنوایی انسان به منظور درمان انواع مختلف جراحات است. درمان اولتراسوند به افزایش جریان خون موضعی ناحیه کمک می‌کند تا تورم و التهاب آن ناحیه کاهش یابد. همچنین از این درمان در روند بهبود شکستگی استخوان استفاده می‌شود.

درمان با اولتراسوند به طور کلی به 2 نوع تقسیم می‌شود:

اولتراسوند حرارتی

اولتراسوند حرارتی شامل انتقال مداوم امواج صوتی و در نتیجه ایجاد ارتعاشات کوچک در مولکول‌های عمق بافت است. این ارتعاشات باعث افزایش گرما و اصطکاک در مولکول‌ها می‌شوند. اثر حرارتی منجر به افزایش متابولیسم سلول‌های بافتی و در نتیجه ترمیم بافت‌های نرم می‌شود.

از افزایش موضعی دما می‌توان برای تسریع روند ترمیم استفاده کرد. به طور کلی از اولتراسوند حرارتی در صورت وجود درد میوفاشیال، کشیدگی یا رگ به رگ شدن عضلات، زخم‌ها یا به هم چسبیدگی اعضای مختلف بدن استفاده می‌شود.

اولتراسوند مکانیکی

در اولتراسوند مکانیکی از تک ارتعاش امواج صوتی برای نفوذ به بافت استفاده می‌شود. این روش در واقع باعث انبساط و انقباض حباب‌های ریز گاز در بافت‌های نرم می‌شود. اولتراسوند مکانیکی به کاهش التهاب، کاهش تورم بافت و در نتیجه کاهش درد در بافت کمک می‌کند.

به طور کلی از اولتراسوند مکانیکی در صورت وجود درد و تورم مانند سندرم تونل کارپال استفاده می‌شود.

اولتراسوند ممکن است در حالت پیوسته مورد استفاده قرار گیرد. در این حالت سر دستگاه به طور مداوم انرژی اولتراسونیک تولید می‌کند. گاهی نیز انرژی به صورت متناوب به صورت یک دوره خاموش و یک دوره فعال به بدن اعمال می‌شود.

 

درمان اولتراسوند چگونه عمل می‌کند؟

چگونگی درمان به روش اولتراسوند

درمان اولتراسوند اساساً شامل استفاده از یک پروب فلزی است. درمان با اعمال ژل روی سر پروب یا مستقیماً روی پوست شروع می‌شود. ژل به نفوذ یکنواخت امواج صوتی به داخل پوست کمک می‌کند. پس از اعمال ژل، پروب به طور مداوم به مدت بیش از 5 تا 10 دقیقه روی موضع حرکت داده می‌شود. شدت یا قدرت دستگاه اولتراسوند با توجه به اثر دلخواه تنظیم می‌شود. برخی افراد ممکن است در طول درمان ضربان خفیفی را احساس کنند در حالی که برخی دیگر ممکن است در ناحیه تحت درمان گرمای جزئی را احساس کنند.

 

درمان اولتراسوند در چه مواردی کاربرد دارد؟

 موارد کاربرد درمان اولتراسوند

استفاده از درمان اولتراسوند جهت بهبود التهاب تاندون یا تاندونیت بسیار رایج است.

تاندونیت اصطلاحی عمومی است که برای تعریف التهاب بافت تاندون استفاده می‌شود. تاندون عضله را به استخوان متصل می‌کند. التهاب تاندون شایع‌ترین علت درد بافت نرم است. این بیماری می‌تواند در هر سنی رخ دهد اما در بزرگسالانی که ورزش زیادی انجام می‌دهند شایع‌تر است. افراد مسن نیز مستعد ابتلا به این بیماری هستند زیرا تاندون‌ها با افزایش سن ضعیف‌تر می‌شوند و خاصیت ارتجاعی خود را از دست می‌دهند.

انواع متداول التهاب تاندون عبارتند از:

  • آرنج گلف‌بازان
  • آرنج تنیس‌بازان (تنیس البو)
  • التهاب تاندون‌های آشیل، مچ دست، سوپراسپیناتوس، دو سر
  • زانوی پرش‌کنندگان
  • شانه شناگران
  • انگشت اشاره یا انگشت شست
  • گانگلیون

سایر مشکلاتی که با اولتراسوند قابل درمان هستند عبارتند از:

 

متوسط زمان مورد نیاز برای درمان اولتراسوند

مدت زمان درمان اولتراسوند در فیزیوتراپی بسته به بیماران و نوع بیماری آن‌ها متفاوت است. برای یک حالت عادیِ اسپاسم عضلانی زمان درمان روزانه می‌تواند کمتر از 3 تا 4 دقیقه در روز یا در روزهای متناوب باشد. اگر مشکلات شدیدتر باشند مانند آسیب بافت‌های داخلی یا درمان رباط‌ها، زمان متوسط درمان می‌تواند 5 تا 10 دقیقه باشد. همچنین می‌توان بسته به وضعیت بیمار و پیشرفت روند درمان اولتراسوند را به صورت روزانه یا متناوب انجام داد. برخی موارد خاص مانند التهاب تاندون یا تورم حاد مفصل به زمان بیشتری برای درمان نیاز دارند. به عنوان مثال درمان در این بیماران می‌تواند روزانه به مدت 20 دقیقه انجام شود. با این حال، مدت زمان درمان بستگی به وضعیت فعلی بیمار دارد. متخصص فیزیوتراپی حین ارزیابی و صحبت با بیمار به راحتی زمان مورد نیاز را تعیین می‌کند. در برخی موارد، بسته به بازخورد بیمار مدت زمان درمان به صورت آزمایشی و به تدریج افزایش می‌یابد.

 

چه زمانی نمی‌توان از درمان اولتراسوند استفاده کرد؟

اولتراسوند در فیزیوتراپی برای درمان کلیه جراحات، تورم، اسپاسم عضلانی، رگ به رگ شدن، خشکی، آرتروز، بورسیت، التهاب تاندون، درد مزمن، التهاب، میگرن، ترمیم بافت و تقریباً همه بیماری‌های دردناک مرتبط با مفاصل استفاده می‌شود.

مواردی نیز وجود دارند که در صورت وجود آن‌ها به هیچ وجه نباید از دستگاه اولتراسوند استفاده کنید. این موارد عبارتند از:

  • زخم‌های باز
  • بخش‌های استخوانی یا مناطقی که حس لامسه در آن‌ها کاهش یافته است
  • قسمت‌هایی از بدن دارای ایمپلنت‌های فلزی مانند بخش‌هایی که عمل جایگزینی کامل زانو یا فیوژن کمر در آن‌ها انجام شده است
  • نزدیک یا بالای دستگاه ضربان‌ساز
  • زنان باردار
  • اطراف چشم‌ها، سینه‌ها یا اندام‌های تناسلی
  • مناطقی که شکستگی استخوان‌ها در آن‌ها رخ داده است
  • نزدیک یا اطراف ایمپلنت دستگاه تحریک الکتریکی

 

درمان‌های جایگزین‌های اولتراسوند

می دانیم که هدف درمان اولتراسوند گرم کردن بافت مورد نظر و افزایش جریان خون برای تسریع بهبود است. چنین تأثیراتی را می‌توان با استفاده از روش‌های دیگر و تا حد قابل اطمینانی ایجاد کرد. برخی از این روش‌ها عبارتند از:

  • گرمای مرطوب: قبل یا بعد از تمرین استفاده می‌شود
  • ورزش درمانی: مانند تمرینات کششی و تقویتی ملایم
  • درمان دستی: درمان دستی مانند تحریک بافت نرم، گاستون و سایر روش‌ها
  • درمان نقاط ماشه‌ای با استفاده از درای نیدلینگ: درای نیدلینگ درمانی شبیه طب سوزنی است که تا به حال مطالعات زیادی در مورد آن انجام شده است
  • تحریک الکتریکی: توسط وسیله‌ای انجام می‌شود که پالس‌های الکتریکی را به مناطق مورد نظر می‌رساند و برای اهداف متعددی مورد استفاده قرار می‌گیرد